الزامات استاندارد BS EN 50393:2015 برای مفصل‌ها و متعلقات کابل‌های یک کیلوولت
۲۸ مهر ۱۴۰۵
واحد فنی و مهندسی پارس مفصل آسیا
استاندارد BS EN 50393:2015 الزامات عملکردی و روش‌های آزمون نوعی متعلقات کابل‌های توزیع برق با ولتاژ نامی ۰٫۶/۱ کیلوولت را مشخص می‌کند. هدف آن، ارزیابی عملکرد عایقی، دوام حرارتی، آب‌بندی و ویژگی‌های موردنیاز این متعلقات است. [۱: بند ۱]
این سند، طراحی یا ضخامت مشخصی برای ساخت مفصل تعیین نمی‌کند؛ بلکه عملکرد مجموعه کامل نصب‌شده را ارزیابی می‌کند. کیفیت مواد اولیه به‌تنهایی برای اثبات انطباق کافی نیست و مجموعه محصول باید توالی آزمون‌های مربوط را با موفقیت بگذراند. [۱: بندهای ۴ و ۷]
این مقاله، خلاصه و بازنویسی توضیحی ویرایش ۲۰۱۵ است و جایگزین متن رسمی استاندارد نیست. برای تدوین برنامه آزمون، صدور گزارش رسمی و ارزیابی انطباق قراردادی، متن کامل استاندارد و مشخصات پروژه ملاک قرار می‌گیرند.
۱. دامنه کاربرد استاندارد
محصولات این استاندارد برای کابل‌های توزیع با عایق پلیمری اکسترودشده، مانند PVC، XLPE و EPR، و نیز مفصل تبدیلی مشخص‌شده در دامنه کاربرد در نظر گرفته شده‌اند. شرایط بهره‌برداری متعلقات باید با کابل مورد استفاده سازگار باشد. [۱: بند ۱]
| محصول | دامنه کاربرد |
|---|---|
| مفصل مستقیم و انشعابی | اتصال دو یا چند کابل دارای عایق پلیمری اکسترودشده، مناسب استفاده در هوا یا زیر زمین |
| مفصل تبدیلی | اتصال کابل دارای عایق پلیمری به کابل دارای عایق کاغذ آغشته |
| کلاهک انتهایی یا Stop End | عایق‌کردن انتهای کابل برق‌دار دارای عایق پلیمری |
| سرکابل فضای باز | سرکابل کابل پلیمری در معرض تابش خورشید، شرایط جوی یا هر دو |
محدودیت‌های دامنه کاربرد
مفصل، کلاهک انتهایی و سرکابل مخصوص کابل‌های تماماً کاغذی در دامنه این استاندارد نیستند؛ مفصل تبدیلی کاغذی به پلیمری، استثنای صریح آن است.
کاربردهای ویژه مانند محیط زیردریایی، کشتی، محیط انفجاری یا لرزه‌ای و کاربردهایی با الزامات خاص رفتار در برابر آتش، تحت پوشش این سند نیستند. [۱: بند ۱]
۲. ولتاژ نامی و جریان مجاز
ولتاژ نامی متعلقات این استاندارد U₀/U(Uₘ) = ۰٫۶/۱٫۰(۱٫۲) کیلوولت است. جریان دائم مجاز مفصل یا سرکابل باید متناسب با کابل مربوط و استاندارد کابل باشد؛ این سند یک مقدار آمپر ثابت برای تمام مفصل‌ها تعیین نمی‌کند. [۱: بند ۵]
| نماد | تعریف |
|---|---|
| U₀ = ۰٫۶ کیلوولت | ولتاژ نامی فرکانس قدرت بین هادی فاز و زمین یا اسکرین فلزی |
| U = ۱٫۰ کیلوولت | ولتاژ نامی فرکانس قدرت بین هادی‌های فاز |
| Uₘ = ۱٫۲ کیلوولت | حداکثر ولتاژ سیستم بین فازها که متعلقات برای آن قابل استفاده است |
۳. تفاوت مفصل‌های نوع I، II و III
نوع مفصل بر اساس مجموعه آزمون‌های موردنیاز تعیین می‌شود؛ این طبقه‌بندی به تعداد رشته، فناوری حرارتی یا زیپی و رتبه‌بندی عمومی کیفیت اشاره ندارد. هر سه نوع، آزمون‌های پایه عایقی، چرخه‌های حرارتی و عملکرد داخل آب را دارند. [۱: بندهای ۳٫۲ تا ۳٫۴ و جدول ۳]
| نوع مفصل | ضربه مکانیکی | ضربه ولتاژی | اتصال کوتاه اسکرین فلزی |
|---|---|---|---|
| نوع I | الزامی نیست | الزامی نیست | الزامی نیست |
| نوع II | الزامی است | الزامی نیست | الزامی نیست |
| نوع III | الزامی نیست | الزامی است | در صورت کاربرد و طبق توافق |
انتخاب نوع مفصل و محل کاربرد
استاندارد برای هر نوع مفصل محل نصب انحصاری تعیین نکرده است. انتخاب باید با توجه به شرایط بهره‌برداری و مشخصات فنی پروژه انجام شود. نوع III الزاماً کامل‌تر از نوع II نیست، زیرا آزمون ضربه مکانیکی نوع II را الزاماً ندارد. از شماره نوع نیز نمی‌توان مجوز کاربرد دائم زیر آب را نتیجه گرفت.
توضیح کاربردی پارس مفصل: در محل دارای حفاظت مکانیکی، ممکن است آزمون‌های نوع I نیاز پروژه را پوشش دهند؛ در مسیر دارای احتمال ضربه، اثبات تحمل ضربه نوع II اهمیت پیدا می‌کند؛ در پروژه مطالبه‌کننده تحمل اضافه‌ولتاژ گذرا، آزمون ضربه ولتاژی نوع III مطرح است. این مثال‌ها راهنمای انتخاب مهندسی‌اند و تقسیم‌بندی اجباری محل نصب در استاندارد نیستند.
۴. جدول آزمون‌های نوعی مفصل‌ها؛ بازنویسی جدول ۳ استاندارد
ترتیب ردیف‌ها، ترتیب توالی اصلی آزمون را نشان می‌دهد. علامت ✓ به معنی الزامی، علامت — به معنی غیرالزامی برای آن نوع و عبارت «مشروط» به معنی وابستگی به ساختمان کابل و شرایط کاربرد است. آزمون اسکرین در مجموعه جداگانه انجام می‌شود. [۱: بند ۷٫۳ و جدول ۳]
| ردیف | آزمون | شرایط اصلی و معیار پذیرش | نوع I | نوع II | نوع III |
|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | تحمل ولتاژ ضربه‌ای در دمای محیط | ۱۰ ضربه مثبت و ۱۰ ضربه منفی به هر فاز؛ برای سطح مقطع ≤۵۰ میلی‌مترمربع: ۸ کیلوولت؛ برای >۵۰: ۲۰ کیلوولت؛ بدون شکست | — | — | ✓ |
| ۲ | تحمل ولتاژ AC در هوا | ۴ کیلوولت، یک دقیقه؛ بدون شکست عایقی | ✓ | ✓ | ✓ |
| ۳ | مقاومت عایقی در هوا | حداقل ۵۰ مگااهم | ✓ | ✓ | ✓ |
| ۴ | ضربه مکانیکی در دمای محیط | وزنه فولادی ۴ کیلوگرمی با هندسه تعیین‌شده، سقوط از ارتفاع اسمی یک متر روی نقاط مقرر | — | ✓ | — |
| ۵ | مقاومت عایقی داخل آب پس از ضربه | حداقل ۵۰ مگااهم | — | ✓ | — |
| ۶ | چرخه حرارتی در هوا | ۶۳ چرخه | ✓ | ✓ | ✓ |
| ۷ | چرخه حرارتی اضافی داخل آب، با روکش سالم کابل | ۹ چرخه؛ برای کابل فاقد سد طولی آب و دارای اسکرین فلزی کلی یا آرمور | — | مشروط | — |
| ۸ | مقاومت عایقی داخل آب پس از ۹ چرخه | حداقل ۵۰ مگااهم؛ در صورت کاربرد ردیف ۷ | — | مشروط | — |
| ۹ | چرخه حرارتی داخل آب | ۶۳ چرخه؛ آماده‌سازی روکش کابل مطابق بند ۸٫۶٫۲ | ✓ | ✓ | ✓ |
| ۱۰ | تحمل ولتاژ AC داخل آب | ۴ کیلوولت، یک دقیقه؛ بدون شکست عایقی | ✓ | ✓ | ✓ |
| ۱۱ | مقاومت عایقی نهایی داخل آب | حداقل ۵۰ مگااهم | ✓ | ✓ | ✓ |
| ۱۲ | بازکردن و بررسی مفصل | ثبت مشاهدات و تصاویر پس از تکمیل توالی اصلی آزمون | ✓ | ✓ | ✓ |
| ۱۳ | تحمل اتصال کوتاه اسکرین، روی نمونه جداگانه | عملکرد فیوز پیش از قطع مسیر بین پین آزمون و اسکرین؛ در صورت کاربرد و توافق | — | — | مشروط |
توضیحات تکمیلی جدول آزمون‌ها
در مفصل انشعابی، سطح مقطع کابل اصلی مبنای تعیین مقدار ولتاژ ضربه‌ای است. هر فاز به نوبت آزموده می‌شود و سایر فازها، نول و اسکرین زمین می‌شوند. [۱: بند ۸٫۲]
آزمون اتصال کوتاه اسکرین برای مفصل‌های مستقیم و انشعابی دارای اسکرین فلزی کلی، با سطح مقطع هادی حداقل ۱۵۰ میلی‌مترمربع و در شبکه‌های حفاظت‌شده با فیوز مطرح است. هدف، بررسی عملکرد حفاظت هنگام سوراخ‌شدن مفصل با ابزار فلزی، پیش از ازهم‌گسیختگی اسکرین است. مشخصات فیوز تابع توافق استفاده‌کننده و تأمین‌کننده است. [۱: بند ۸٫۹]
بررسی داخلی پس از آزمون، برای ثبت اطلاعات است. مشاهدات و تصاویر باید در گزارش درج شوند و توجه به آب‌بندی‌ها، ترک، شکافتگی، خوردگی، نشت مواد عایقی و آثار گرمایش یا تنش حرارتی‌ـ‌مکانیکی اهمیت دارد. این بررسی معیار عددی مستقلی مانند حداقل مقاومت عایقی ندارد. [۱: بند ۸٫۸]
۵. شرایط عمومی و روش اجرای آزمون‌ها
| موضوع | الزام یا روش |
|---|---|
| نصب نمونه | طبق دستور نصب تأمین‌کننده، با اجزای کیت؛ دستور نصب در گزارش آزمون درج می‌شود. |
| آماده‌سازی پیش از آزمون | کابل و متعلقات نباید تحت آماده‌سازی یا شرطی‌سازی خارج از دستور نصب قرار گیرند. |
| شروع آزمون | حداقل ۲۴ ساعت پس از نصب متعلقات روی مدار آزمون |
| دمای محیط عمومی | ۲۰ ± ۱۵ درجه سلسیوس، مگر آنکه در آزمون خاص شرایط دیگری تعیین شود. |
| آب آزمون | آب لوله‌کشی |
| مقاومت عایقی | دستگاه ۵۰۰ یا ۱۰۰۰ ولت DC؛ قرائت پایدار در فاصله یک تا پنج دقیقه و در دمای محیط |
| آزمون AC | اعمال ولتاژ به هر فاز در برابر سایر فازها و اجزای فلزی به‌هم متصل‌شده؛ در آزمون غوطه‌وری، آب نیز به این مجموعه متصل است. |
| نول عایق‌شده در آزمون AC | مانند هادی فاز آزموده می‌شود. |
| نول در مقاومت عایقی پس از غوطه‌وری | اگر آسیب روکش باعث تماس نول با آب نشده باشد، مانند فاز است؛ در صورت تماس با آب به سایر قسمت‌های فلزی متصل می‌شود. |
| اسکرین و آرمور مدار آزمون | اتصال و زمین‌کردن در یک انتها برای جلوگیری از جریان گردشی |
۶. چرخه حرارتی و آزمون آب‌بندی
مفصل‌ها ۶۳ چرخه در هوا و سپس ۶۳ چرخه در آب را می‌گذرانند. مرحله ۹ چرخه اضافی نوع II، در صورت کاربرد، با روکش سالم کابل و پیش از ۶۳ چرخه آبی انجام می‌شود. کابل انشعابی با سطح مقطع حداکثر ۵۰ میلی‌مترمربع گرم نمی‌شود. [۱: بند ۸٫۶]
در مرحله گرم‌شدن در هوا، دمای هادی کابل اصلی و هادی انشعابی بزرگ‌تر از ۵۰ میلی‌مترمربع با عبور جریان به ۵ تا ۱۰ درجه بالاتر از حداکثر دمای نامی هادی همان کابل رسانده می‌شود. دمای پایدار حداقل دو ساعت حفظ می‌شود؛ سپس جریان قطع و مجموعه به‌طور طبیعی، بدون سرمایش اجباری، سرد می‌شود.
دوره سردشدن حداقل سه ساعت است و دما باید به محدوده حداکثر ۱۰ درجه بالاتر از دمای محیط برسد. کل چرخه باید در هشت ساعت تکمیل شود. دمای هادی در هر چرخه ثبت می‌شود؛ چرخه‌ای که حداقل دمای لازم را تأمین نکند، معتبر محسوب نمی‌شود و باید با چرخه اضافی جبران شود.
برای مرحله ۶۳ چرخه داخل آب، روی یکی از کابل‌های پلیمری فاقد سد طولی آب، نواری حلقوی از روکش بیرونی و مواد زیر آن به طول حداقل ۵۰ میلی‌متر برداشته می‌شود تا رشته‌ها نمایان شوند. محل این ناحیه طبق بند ۸٫۶٫۲ بین ۵۰ تا ۱۵۰ میلی‌متر از انتهای مفصل، در سمت مشخص‌شده استاندارد انتخاب می‌شود. الزام آسیب عمدی روکش برای کابل دارای سد طولی آب اعمال نمی‌شود.
این آماده‌سازی، امکان دسترسی آب به اطراف رشته‌ها را فراهم می‌کند؛ بنابراین ارزیابی فقط به سالم‌بودن پوشش بیرونی مفصل محدود نیست. دمای آب در چرخه حرارتی باید ۲۰ ± ۱۵ درجه سلسیوس باشد. [۱: بند ۸٫۶٫۲]
۷. بند ۶ استاندارد: محدوده اعتبار نتایج آزمون
قبولی یک نمونه، تمام سایزها، کابل‌ها و دوراهه‌های سازنده را خودکار تأیید نمی‌کند. بند ۶، محدوده مجاز تعمیم نتیجه را تعیین می‌کند.
۷ـ۱. خانواده محصول و پوشش سایزها: خانواده محصول باید معیار طراحی، مشخصات مواد عایقی، فناوری نصب و فناوری اتصال‌دهنده یکسان داشته باشد. کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین اندازه مفصل خانواده، هرکدام با حداقل و حداکثر سطح مقطع مجاز خود آزموده می‌شوند. پس از قبولی، اندازه‌های میانی همان خانواده نیز پوشش داده می‌شوند. آزمون موفق فقط با یک سطح مقطع، پوشش سطح مقطع را به همان مقدار محدود می‌کند. [۱: بندهای ۳٫۱۹ و ۶٫۱]
۷ـ۲. تعمیم نتیجه به کابل‌های دیگر؛ بند ۶٫۲
| موضوع | قاعده تعمیم |
|---|---|
| ساختمان و مواد کابل | اصل بر اعتبار برای همان نوع کابل آزموده‌شده است؛ تغییرات فقط طبق مجوزهای بند ۶ قابل تعمیم‌اند. |
| جنس یا ساختمان هادی | در صورت انطباق اتصال‌دهنده با بند ۴٫۱، امکان تعمیم وجود دارد. |
| شکل هادی | آزمون روی هادی شکل‌دار، با رعایت بندهای ۴٫۱ و ۶٫۳، هادی گرد را پوشش می‌دهد؛ برعکس مجاز نیست. |
| تعداد رشته | کابل با همان طراحی و مواد و تعداد رشته کمتر قابل پوشش است؛ تعمیم به تعداد رشته بیشتر مجاز نشده است. |
| سد طولی آب در ساختمان کابل | آزمون روی کابل فاقد سد طولی آب، کابل آب‌بند طولی هم‌طراحی و هم‌جنس را پوشش می‌دهد؛ برعکس مجاز نیست. |
| سد طولی آب در هادی | نتیجه متعلقات دارای اتصال‌دهنده آزموده‌شده روی هادی آب‌بند طولی به هادی فاقد آب‌بندی طولی قابل تعمیم است؛ برعکس مجاز نیست. |
تعمیم بر اساس نوع عایق؛ بازنویسی جدول ۱
قواعد آب‌بندی طولی ساختمان کابل و آب‌بندی طولی هادی، موضوع‌های جداگانه‌اند و نباید با یکدیگر اشتباه شوند. برای اتصال‌دهنده سوراخ‌کننده عایق یا IPC، تمام انواع عایقی که پوشش آن‌ها درخواست می‌شود باید آزموده شده باشند. [۱: بند ۶٫۲ و جدول ۱]
| عایق کابل آزمون | عایق‌های تحت پوشش |
|---|---|
| XLPE | XLPE، EPR و PVC |
| EPR | EPR و PVC |
| PVC | فقط PVC |
| کاغذ آغشته | فقط کاغذ آغشته، در دامنه کاربرد مربوط |
۷ـ۳. تغییر اتصال‌دهنده هادی؛ بند ۶٫۳ و جدول ۲
اتصال‌دهنده، جزء یکپارچه مجموعه مفصل است. نتیجه ابتدا برای اتصال‌دهنده آزموده‌شده معتبر است. جایگزینی آن باید الزامات عملکردی بند ۴٫۱ و محدودیت‌های هندسی جدول ۲ را رعایت کند.
قطر پوشاننده، قطر دایره‌ای عمود بر محور اصلی هادی کابل است که همه قسمت‌های فلزی، از جمله پیچ‌های بیرون‌زده، را در بر می‌گیرد. مجوزهای هندسی جایگزین اثبات عملکرد اتصال‌دهنده نیستند.
| اتصال‌دهنده آزموده‌شده | تعمیم به هم‌نوع | تعمیم به نوع دیگر |
|---|---|---|
| مستقیم استوانه‌ای، پرسی یا مکانیکی | طول و قطر پوشاننده مساوی یا کمتر | مجاز نشده است |
| مستقیم غیراستوانه‌ای، پرسی یا مکانیکی | طول و قطر پوشاننده مساوی یا کمتر | مستقیم استوانه‌ای با طول و قطر پوشاننده مساوی یا کمتر |
| انشعابی | طول و قطر پوشاننده مساوی یا کمتر | مجاز نشده است |
| چندقطبی مستقیم | طول و قطر پوشاننده مساوی یا کمتر | مجاز نشده است |
| چندقطبی انشعابی | طول و قطر پوشاننده مساوی یا کمتر | مجاز نشده است |
۷ـ۴. ارتفاع آب و اعتبار نتیجه؛ بند ۶٫۴
ارتفاع آب نسبت به ورودی کابل مفصل سنجیده می‌شود. برای محیط مستعد آب‌گرفتگی یا سطح بالای آب زیرزمینی، ارتفاع متعارف یک متر ممکن است برای ارزیابی آب‌بندی کاربرد خاص کافی نباشد؛ استاندارد انجام توالی آزمون با ارتفاع ۱۰ متر را نیز پیش‌بینی کرده است.
| شرایط آزمون | فشار گیج تقریبی | دامنه اعتبار |
|---|---|---|
| ارتفاع آب یک متر | ۱۰ کیلوپاسکال؛ ۰٫۱ بار | همان ارتفاع |
| ارتفاع آب ۱۰ متر | ۱۰۰ کیلوپاسکال؛ یک بار | همان ارتفاع |
| آزمون در هر دو ارتفاع یک و ۱۰ متر | فشارهای متناظر | هر دو ارتفاع و مقادیر بین آن‌ها |
۷ـ۵. مفصل تبدیلی؛ بند ۶٫۵
تعمیم نتیجه مفصل تبدیلی به نوع دیگری از کابل پلیمری، مشروط به حفظ طراحی، ساختمان و مواد کابل کاغذی آزموده‌شده و وجود تأیید قبلی برای کابل پلیمری جایگزین در مفصل مستقیم یا انشعابی مربوط است.
۸. جدول ۶ استاندارد: تعداد نمونه‌های مفصل مستقیم
جدول زیر تعداد نمونه‌های مجموعه A1، یعنی توالی اصلی آزمون‌ها، و مجموعه A2، یعنی اتصال کوتاه اسکرین در صورت کاربرد، را توضیح می‌دهد. [۱: بند ۶٫۱ و جدول ۶]
| مجموعه آزمون | اندازه مفصل | سطح مقطع کابل آزمون | تعداد نمونه |
|---|---|---|---|
| A1؛ توالی اصلی | کوچک‌ترین مفصل خانواده | حداقل سطح مقطع مجاز همان مفصل | ۱ |
| A1؛ توالی اصلی | کوچک‌ترین مفصل خانواده | حداکثر سطح مقطع مجاز همان مفصل | ۱ |
| A1؛ توالی اصلی | بزرگ‌ترین مفصل خانواده | حداقل سطح مقطع مجاز همان مفصل | ۱ |
| A1؛ توالی اصلی | بزرگ‌ترین مفصل خانواده | حداکثر سطح مقطع مجاز همان مفصل | ۱ |
| جمع A1 | خانواده دارای چند اندازه مفصل | ترکیب‌های فوق | ۴ |
| A2؛ اتصال کوتاه اسکرین، در صورت کاربرد | نمونه‌های جدا از A1 | سطح مقطع هادی حداقل ۱۵۰ میلی‌مترمربع | ۲ |
استثنای جدول ۶ و مثال پوشش سایزی
اگر خانواده فقط یک اندازه مفصل داشته باشد، تعداد نمونه‌های A1 دو عدد است: یکی برای حداقل و دیگری برای حداکثر سطح مقطع مجاز آن. جدول ۶ مخصوص مفصل مستقیم است؛ تعداد نمونه‌های مفصل انشعابی، کلاهک انتهایی و سرکابل فضای باز به‌ترتیب در جدول‌های ۷، ۸ و ۹ استاندارد آمده است.
مثال توضیحی: اگر یک اندازه کیت مفصل برای کابل چهار رشته ۱۲۰ تا ۲۴۰ میلی‌مترمربع تعریف شده باشد، نمونه اول روی کابل ۴×۱۲۰ و نمونه دوم روی کابل ۴×۲۴۰ آزموده می‌شود. با قبولی هر دو و رعایت سایر شروط بند ۶، سایز میانی ۴×۱۸۵ نیز پوشش داده می‌شود.
برای مفصل کابل چهار رشته ۱۸۵ آلومینیومی با عایق PVC، بدون آرمور و اسکرین، آزمون اتصال کوتاه اسکرین و مرحله ۹ چرخه اضافی مربوط به کابل اسکرین‌دار یا آرموردار کاربرد ندارند. اگر نوع III انتخاب شود، ولتاژ ضربه آزمون برای این سطح مقطع ۲۰ کیلوولت است. این مثال، مشخصات محصول مشخصی را تأیید نمی‌کند.
۹. الزامات اتصال‌دهنده و اجزای کیت
مطابق بند ۴٫۱، اتصال‌دهنده هادی باید، در موارد قابل‌اعمال، با EN 61238-1 یا استاندارد عملکردی مرتبط دیگری منطبق باشد. آزمون مستقل تیوب، ماستیک یا دوراهه، به‌تنهایی انطباق کل مفصل را اثبات نمی‌کند.
مطابق بند ۴٫۲، مشخصه‌یابی مستقل مواد اجزا، پیش‌شرط انطباق با این استاندارد عملکردی نیست. اگر آزمون نوع مواد درخواست شود، استانداردهای مرتبط رزین، تیوب حرارتی و قطعات قالبی و در صورت درخواست شناسایی اثرانگشتی مواد، بخش مربوط HD 631 مورد استفاده قرار می‌گیرد.
۱۰. گزارش آزمون و ادعای انطباق
تأمین‌کننده باید گزارش کتبی آزمون نوعی را در دسترس قرار دهد. گزارش باید توسط نماینده سازمان انجام‌دهنده آزمون امضا شود و جزئیات کافی برای شناسایی و تکرار شرایط آزمون داشته باشد. [۱: بندهای ۷٫۱ و ۷٫۲]
سازمان انجام‌دهنده آزمون می‌تواند سازنده، تأمین‌کننده یا نهاد صدور گواهی شناخته‌شده باشد. الزام آزمایشگاه مستقل یا دارای اعتبار مشخص، در صورت درخواست پروژه، باید در اسناد قراردادی تصریح شود.
اگر خرابی کابل خارج از متعلقات رخ دهد، آزمون بدون مردودکردن متعلقات نامعتبر اعلام می‌شود؛ نحوه تکرار یا ادامه آزمون باید مطابق بند ۷٫۱ باشد.
آزمون‌های این سند، آزمون نوعی روی نمونه‌های نماینده محصول‌اند؛ به معنی الزام اجرای تمام آزمون‌ها روی تک‌تک محصولات تولیدی نیستند. قبولی یک آزمون مِگِر یا تحمل ولتاژ، معادل قبولی توالی کامل آزمون نوعی نیست. ادعای انطباق باید نوع متعلقات، کابل آزموده‌شده و محدوده اعتبار نتیجه را مشخص کند.
| موضوع | اطلاعات گزارش |
|---|---|
| کابل | ساختمان، مواد، عایق، هادی، سطح مقطع و تعداد رشته؛ با راهنمای ضمیمه B |
| متعلقات | نوع، اجزا و مشخصات نمونه آزموده‌شده؛ با راهنمای ضمیمه C |
| اتصال‌دهنده | نوع، مشخصات و شیوه نصب؛ با راهنمای ضمیمه D |
| نصب و آرایش آزمون | دستور نصب، جزئیات اجرا و شرایط آزمون |
| نتایج | نتایج آزمون‌ها، مشاهدات بررسی داخلی و تصاویر مرتبط |
| تأیید | امضای نماینده سازمان انجام‌دهنده آزمون |
۱۱. ضمائم استاندارد؛ A تا D
هر چهار ضمیمه با عنوان Informative، یعنی اطلاعاتی و راهنما، آمده‌اند. اطلاعاتی‌بودن این ضمائم، الزام ثبت مشخصات کابل، متعلقات و اتصال‌دهنده در گزارش طبق بند ۷٫۱ را حذف نمی‌کند. جدول‌های زیر، بازنویسی توضیحی محتوای ضمائم‌اند.
| ضمیمه | موضوع | کاربرد |
|---|---|---|
| A | تعیین دمای هادی کابل | روش‌های کالیبراسیون و کابل کنترل در آزمون حرارتی |
| B | شناسایی کابل آزمون | ثبت دقیق مشخصات کابل |
| C | شناسایی نمونه متعلقات | ثبت نوع، اجزا، ابعاد و شناسه کیت |
| D | شناسایی اتصال‌دهنده | ثبت مشخصات دوراهه و روش نصب |
ضمیمه A: تعیین دمای هادی کابل
دمای سطح روکش، بدون کالیبراسیون یا روش معتبر تبدیل، به‌تنهایی بیانگر دمای هادی نیست. این ضمیمه سه روش تعیین دمای هادی را توضیح می‌دهد. بند ۸٫۶٫۱ استفاده از روش جایگزین مناسب را نیز مجاز می‌داند.
| روش | مبنای تعیین دما | شرح |
|---|---|---|
| روش ۱ | دمای محیط و کالیبراسیون کابل | استفاده از رابطه جریان گرم‌کننده، دمای محیط و دمای هادی به‌دست‌آمده در کالیبراسیون |
| روش ۲ | دمای روکش بیرونی و کالیبراسیون کابل | تعیین دمای هادی از دمای روکش، جریان و رابطه حرارتی حاصل از کالیبراسیون |
| روش ۳ | کابل کنترل مشابه کابل آزمون | اندازه‌گیری مستقیم دمای هادی کابل کنترل با ترموکوپل، در شرایط مقرر روش |
شرایط روش کابل کنترل
کابل کنترل باید مشابه کابل آزمون باشد و همان جریان گرم‌کننده را حمل کند؛ تحت ولتاژ آزمون قرار نمی‌گیرد. شرایط نصب و گرمایش متقابل باید در نظر گرفته شوند.
دمای روکش دو کابل برای بررسی تشابه شرایط حرارتی کنترل می‌شود. ترموکوپل هادی در محل هادی با بیشترین دما قرار می‌گیرد. جریان هر دو مدار ثبت می‌شود و اختلاف آن‌ها باید در محدوده ±۱ درصد نگه داشته شود. دمای هادی کابل کنترل، با رعایت شرایط ضمیمه، نماینده دمای هادی مدار آزمون است. [۱: ضمیمه A]
ضمیمه B: برگه شناسایی کابل آزمون
برای هر نوع کابل آزمون، یک برگه مشخصات جداگانه تهیه می‌شود. ثبت عبارت کلی «کابل یک کیلوولت» برای شناسایی و تعیین دامنه اعتبار نتیجه کافی نیست. [۱: ضمیمه B و بند ۷٫۱]
| بخش | اطلاعات قابل ثبت |
|---|---|
| ساختمان کابل | تک‌رشته، دورشته، سه‌رشته، چهاررشته، سه‌ونیم‌رشته یا ساختمان دیگر |
| اسکرین کلی | وجود و شرح اسکرین فلزی کلی |
| جنس هادی | آلومینیوم یا مس |
| ساختمان هادی | رشته‌ای یا مفتولی |
| شکل هادی | گرد یا شکل‌دار، مانند سکتور |
| سطح مقطع هادی | مقدار برحسب میلی‌مترمربع |
| عایق | XLPE، PVC، EPR یا کاغذ آغشته |
| غلاف فلزی | سربی یا آلومینیومی، در صورت وجود |
| آرمور | سیمی یا نواری، در صورت وجود |
| پوشش بیرونی | PVC، پلی‌اتیلن با ذکر نوع، یا پوشش کنفی |
| آب‌بندی طولی | وجود درون هادی یا زیر روکش بیرونی |
| قطرها | قطر هادی، قطر روی عایق و قطر روی روکش بیرونی برحسب میلی‌متر |
| نشانه‌گذاری | مشخصات و نوشته‌های روی کابل |
ضمیمه C: برگه شناسایی نمونه متعلقات
برای هر نمونه متعلقات یک برگه شناسایی تهیه می‌شود. محدوده سطح مقطع یک کیت و محدوده کل خانواده محصول باید جداگانه ثبت شوند. [۱: ضمیمه C و بند ۷٫۱]
| بخش | اطلاعات قابل ثبت |
|---|---|
| نوع متعلقات | مفصل مستقیم، مفصل انشعابی، کلاهک انتهایی یا سرکابل |
| عایق اصلی روی اتصال‌دهنده‌ها | شرح، مانند تیوب حرارتی |
| حفاظت مجموعه | شرح، مانند رزین ریختگی |
| ابعاد کلی | ابعاد خارجی مجموعه |
| محدوده سطح مقطع محصول | حداقل و حداکثر سطح مقطع هادی مجاز همان متعلقات |
| محدوده سطح مقطع خانواده | حداقل و حداکثر سطح مقطع در کل خانواده محصول |
| سازنده یا تأمین‌کننده | نام سازنده یا عرضه‌کننده |
| شناسه محصول | کد یا مرجع شناسایی محصول |
ضمیمه D: برگه شناسایی اتصال‌دهنده هادی
برای هر نوع اتصال‌دهنده یک برگه مشخصات تهیه می‌شود. تغییر دوراهه بدون رعایت بند ۶٫۳ و جدول ۲، تحت پوشش خودکار نتیجه آزمون نیست. [۱: ضمیمه D و بندهای ۴٫۱ و ۷٫۱]
| بخش | اطلاعات قابل ثبت |
|---|---|
| نوع اتصال | مستقیم، انشعابی یا اتصال هادی‌های پیرامونی |
| آرایش | مجزا یا چندقطبی، شامل نوع حلقه‌ای |
| ساختار | مسدودشده یا مسدودنشده؛ Blocked / Non-blocked |
| فناوری اتصال | مکانیکی، پرسی یا سوراخ‌کننده عایق |
| اتصال مکانیکی | گشتاور سفت‌کردن، در صورت استفاده از پیچ غیرسر‌بُر |
| اتصال پرسی | نوع پرس، مانند شش‌گوش یا فرورونده عمیق؛ مشخصات ابزار و قالب |
| جنس | آلومینیوم، مس، بیمتال یا برنج؛ وضعیت قلع‌اندودبودن |
| عایق اتصال‌دهنده | بدون عایق یا عایق‌دار، همراه با شرح |
| سازنده یا تأمین‌کننده | نام سازنده یا عرضه‌کننده |
| شناسه محصول | کد یا مرجع محصول |
| نشانه‌گذاری | علائم درج‌شده روی اتصال‌دهنده |
| ابعاد | پیوست برگه اطلاعات فنی یا نقشه ابعادی |
۱۲. شیوه استناد و استفاده از مقاله
برای استناد به الزام رسمی، نام و ویرایش استاندارد و شماره بند یا جدول اصلی ذکر شود؛ برای نمونه: BS EN 50393:2015، بند ۶٫۱ و جدول ۶، برای تعداد نمونه‌های مفصل مستقیم.
این مقاله، توضیح فنی فارسی بر پایه نسخه ۲۰۱۵ است. مثال‌های کاربردی با عنوان توضیح یا راهنمای مهندسی مشخص شده‌اند و نباید به‌عنوان الزام مستقل استاندارد نقل شوند. وجود مقاله نیز به معنی تأیید انطباق همه محصولات یک سازنده با این استاندارد نیست.
منابع و استانداردهای مرجع
- ۱. BSI / CENELEC — BS EN 50393:2015 / EN 50393:2015. Test methods and requirements for accessories for use on distribution cables of rated voltage 0.6/1.0 (1.2) kV. مبنای مقاله: متن ویرایش ۲۰۱۵؛ بندهای ۱، ۳ تا ۸، جدول‌های ۱، ۲، ۳ و ۶ و ضمائم A تا D.